Çocukluktan Yetişkinliğe Büyüme

Çocukluktan Yetişkinliğe büyüme, döneminde önem arz eden takviye edici gıdalar hangileridir?

Çocuk

Gıda Takviyesi Sözlüğü

Besin desteği

Besin desteği

Besin desteği; beslenmemizde yer alan besinlere ek anlamına gelir. Vitamin ve minerallerin (mikronutrienlerin) yüksek dozlara karşılık gelen miktarlarının hap, kapsül, şurup şeklinde kullanılabilir formları olarak tanımlanmaktadır.1 Besin desteği, bireylerin ihtiyaçlarına göre değişir ve vitamin, mineral, posa, aminoasitler, fitokimyasallar, otlar (herbal) ile botanik ürünleri kapsar.1 Besin desteğinin gerekli olduğu durumlar:1 Düşük enerji içeren diyet uygulayanlar, Çeşitli nedenlerle yeterli ve dengeli beslenmeyi sağlayamayanlar, Vegan ve vejetaryenler, Demir eksikliği anemisi olanlar, Çocuklarda D vitamini yetersizliğinin önlenmesinde Gebe ve emziren kadınlar (demir, folat, B12, vitamini vb.) Menopoz sonrasındaki kadınlar, Yaşlılar, Uzun süre ilaç kullananlar (antiasitler, antibiyotikler, laksatifler, diüretikler), Besin alımını engelleyen alerjik hastalığı olanlar, Bir hastalığa bağlı beslenme (nütrisyon) tedavisi alanlar, Diyaliz tedavisi gören hastalar.

Referans: 1. Besin destekleri kullanılmalı mı? https://sbu.saglik.gov.tr/Ekutuphane/kitaplar/B%2015.pdf. Son erişim tarihi: Ekim 2019.

Vitamin ve Mineraller

Vitamin ve Mineraller

Vitaminler ve mineraller vücudumuzda gerçekleşen tüm işlemlerde anahtar rol oynayan, organizmada birçok işin aksamadan yerine getirilmesini sağlayan besin öğeleridir.1 Vitamin mineral yetersizlikleri toplumun pek çok kesiminde görülebilmektedir:2

Düşük enerji içeren diyet uygulayanlar, Çeşitli nedenlerle yeterli ve dengeli beslenmeyi sağlayamayanlar, Vegan ve vejetaryenler, Demir yetersizliği anemisi olanlar, Bebek (D vitamini yetersizliğinin önlenmesinde) ve çocuklar, Gebe ve emziren kadınlar (demir, folat, B12, vitamini vb.) Menapoz sonrasındaki kadınlar, Yaşlılar, Uzun süre ilaç kullananlar (antasitler, antibiyotikler, laksatifler, diüretikler), Besin alımını engelleyen alerjik hastalığı olanlar, Bir hastalığa bağlı beslenme (nutrisyon) tedavisi alanlar, Diyaliz tedavisi gören hastalar.

Referanslar: 1. Vitaminler Mineraller ve Sağlığımız. https://sbu.saglik.gov.tr/Ekutuphane/kitaplar/B%202.pdf. Son erişim tarihi: Ekim 2019. 2. Besin destekleri kullanılmalı mı? https://sbu.saglik.gov.tr/Ekutuphane/kitaplar/B%2015.pdf. Son erişim tarihi: Ekim 2019.

Selenium

Selenium

Selenyum tiroid hormonu metabolizması, antioksidan savunma ve immün sistemin düzenlenmesi başta olmak üzere vücutta birçok mekanizmada rol alan bir elementtir.1,2 Selenyum eksikliğinin yaşlanma, kanser, insülin direnci, diyabet, kardiyovasküler ve nörodejeneratif hastalıklar ve immün sistem hastalıklarıyla ile ilişkili olabileceği belirtilmektedir.2 Ayrıca selenyum tiroidin normal fonksiyonuna katkıda bulunur.3

Referanslar: 1. Beslenme beyanları ve beyan koşulları. http://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/yonetmelik/7.5.23281-Ek.docx. Son erişim tarihi: Ekim 2019.2. Kangalgil M, et al. Selenyumun insan sağlığı üzerine etkileri ve Diyabetes mellitusla ilişkisi. Bozok Tıp Derg 2017;7(4):66-71. 3. Ventura M, et al. Selenium and Thyroid Disease: From Pathophysiology to Treatment. Int J Endocrinol. 2017; 2017: 1297658.

Kalsiyum

Kalsiyum

Kalsiyum, vücudumuzda kemiklerin ve dişlerin yapımı, kasların kasılması, sinirlerin çalışması, normal kan basıncının sağlanması, kanın pıhtılaşması ve hücrelerin bir arada tutulmasına yarar.1,2 Kalsiyum ve D vitamininin yetersizliğinde; çocuklarda raşitizm, yetişkin kadınlarda osteomalazi ve yaşlılarda osteoporoz görülebilir. Kalsiyum emilimini; D vitamini, C vitamini, organik asitler ve bazı amino asitler kolaylaştırır. Mayalandırılmamış undan yapılan ekmeğin tüketimi, antiasit ilaçların uzun süre ve fazla miktarda kullanılması ise kalsiyum emilimi engeller.1

Referanslar: 1. Vitaminler Mineraller ve Sağlığımız. https://sbu.saglik.gov.tr/Ekutuphane/kitaplar/B%202.pdf. Son erişim tarihi: Ekim 2019. 2. http://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/yonetmelik/7.5.23281-Ek.docx. Son erişim tarihi: Ekim 2019.

D vitamini

D vitamini

D vitamininin en önemli işlevi kalsiyum metabolizmasını denetlemek ve düzenlemektir. Kalsiyumun kemiklere taşınmasına, yerleşmesine ve fosfor metabolizmasına yardımcı olur.1 Güneş ışığını doğrudan alamayan bireylerde, hızlı büyüyen çocuklarda, az güneş alan ülkelerde D vitamini eksikliği görülür. D vitamini yetersizliğinin yaygın olarak görülme nedeni doğal yiyeceklerde yeterince bulunmamasına bağlıdır. Ayrıca açık tenliler D vitamini bakımından güneş ışığından daha zor faydalanırlar.1 Gebe ve emziren kadınların, güneşten doğrudan yararlanamayan kişilerin güneş ışınlarından düzenli yararlanmaları ya da D vitamini takviyesi almaları gerekir.1

Referanslar: 1. Vitaminler Mineraller ve Sağlığımız. https://sbu.saglik.gov.tr/Ekutuphane/kitaplar/B%202.pdf. Son erişim tarihi: Ekim 2019.

Magnesium Sitrat

Magnesium Sitrat

Magnezyum, yorgunluğun ve bitkinliğin azaltılmasına, elektrolit dengesine, enerji oluşum metabolizmasına, kas fonksiyonuna, protein sentezine, kemik ve dişlerin korunmasına kadar vücudumuzdaki sistemlerin sağlıklı bir şekilde çalışabilmesine katkıda bulunan önemli bir mineraldir.1,2 Magnezyum yetersizliğinde nörolojik bozukluklar, kardiyovaskuler sorunlar, bulantı, çocuklarda büyüme geriliği gibi sorunlar ortaya çıkabilir.3 Magnezyum sitrat, magnezyumdan en fazla yarar sağlanabilecek formdur.4

Referanslar: 1. Beslenme beyanları ve beyan koşulları. http://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/yonetmelik/7.5.23281-Ek.docx. Son erişim tarihi: Ekim 2019.2. Vitaminler Mineraller ve Sağlığımız. https://sbu.saglik.gov.tr/Ekutuphane/kitaplar/B%202.pdf. Son erişim tarihi: Ekim 2019. 3. https://dosyasb.saglik.gov.tr/Eklenti/10915,tuber-turkiye-beslenme-rehberipdf.pdf. Son erişim tarihi: Ekim 2019 4. Walker AF, et al. Mg citrate found more bioavailable than other Mg preparations in a randomised, double-blind study. Magnes Res. 2003;16(3),183-91.

Biotin

Biotin

Biotin, vücudumuzda ince bağırsak bakterileri tarafından sentezlenen bir bileşiktir. Karbonhidrat metabolizmasında görev alır ve enerji oluşumuna katkı sağlar.1,2 Yetersiz tüketiminde deri yaraları, iştahsızlık, kas ağrıları, solukluk gibi belirtiler ortaya çıkabilir.1 Hücre ihtiyaçlarına cevap verir.3 Sağlıklı cilt ve saç için gereklidir.1,3 Kansızlığı gidermeye katkı sağlar ve özellikle yenidoğanlar ile hamileler için önemli olan kırmızı kan hücrelerin yapımına yardımcı olur.3

Referanslar: 1. Vitaminler Mineraller ve Sağlığımız. https://sbu.saglik.gov.tr/Ekutuphane/kitaplar/B%202.pdf. Son erişim tarihi: Ekim 2019. 2. Beslenme beyanları ve beyan koşulları. http://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/yonetmelik/7.5.23281-Ek.docx. Son erişim tarihi: Ekim 2019.3. Vitaminler. http://www.ctf.edu.tr/stek/pdfs/11/1103ga.pdf. Son erişim tarihi: Ekim 2019.

Vitamin B12

Vitamin B12

B12; suda ve alkolde çözünen bir vitamindir.1 Bağışıklık sisteminde, protein metabolizmasında, sinir sisteminde ve kemik iliğinde kan hücrelerinin yapımında görevlidir. Yorgunluk ve bitkinliğin azaltılmasına katkı sağlar.1,2 B12 çok büyük oranda hayvansal kaynaklı besinlerde bulunur. Bu yüzden özellikle bitkisel beslenen vegan ve vejetaryenler için gerekli olabilecek bir besin desteğidir.3 B12 vitamininin yetersizliğinde sinir sisteminde bozukluklarla pernisiyöz anemi oluşur. Kol ve bacaklarda uyuşma, duyu azalması, depresyon ve kasılmalar en belirgin eksiklik belirtileridir.1

Referanslar: 1. Vitaminler Mineraller ve Sağlığımız. https://sbu.saglik.gov.tr/Ekutuphane/kitaplar/B%202.pdf. Son erişim tarihi: Ekim 2019. 2. Beslenme beyanları ve beyan koşulları. http://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/yonetmelik/7.5.23281-Ek.docx. Son erişim tarihi: Ekim 2019.3. Rizzo G, et al. Vitamin B12 among Vegetarians: Status, Assessment and Supplementation. Nutrients. 2016 Dec; 8(12): 767.

L-carnitine

L-carnitine

L-karnitin lisin türevi, suda çözünebilen bir bileşiktir. Yağ asitlerinin mitokondriye taşınmasını sağlayarak, yağ asidi metabolizmasında önemli bir rol üstlenir.1 Antioksidan aktiviteye sahiptir.1 Metabolizmada yağ yakımını artırıcı, kasları güçlendirici, sperm hareketliliğini artırıcı özellikleri vardır.1 Bağışıklık sistemi, yüksek tansiyon, diyabet gibi hastalıkların tedavisinde yardımcı olabilir.1 Kardiyovasküler hastalıkları azalttığı ve lipid mekanızmasında olumlu etkileri olduğu için diyabet tedavisinde destekleyici olarak kullanılabileceği belirtilmiştir.2 C vitamini ve B 12 takviyesinin karnitin emilimini artırdığı gözlemlenmiştir.2 Enerji üretiminde merkezi bir rol oynadığı için, sporcuların dayanıklılığını ve performansını artırmaya destek olur.3 Oksijen tüketimini artırdığı, egzersiz sonrası iyileşme sürecini hızlandırdığı, kas yaralanmalarını ve ağrılarını hafiflettiği ve yağ yakımını önemli ölçüde artırdığını gösterilmiştir.3 Uygun diyet ve egzersiz ile birlikte kullanıldığında kilo vermede etkili olduğu bilinmektedir.3

Referanslar: 1. Kurt, Ö, et al. Biyoaktif bir gıda bileşeni l-karnitin: beslenme ve sağlık açısından önemi ve biyoyararlılığı. Tübav Bilim 4(2) 2011 97-102. 2. Kemerci G, et al. Diyabet ve Hipertansiyonda Kullanılan Takviye Edici Gıdalar. Marmara Pharmaceutical Journal 21: 10-18, 2017. 3. Fielding R, et al. l-Carnitine Supplementation in Recovery after Exercise. Nutrients. 2018 Mar; 10(3): 349.

Egzersiz

Egzersiz

L-karnitin enerji üretiminde merkezi bir rol oynadığı için, sporcuların dayanıklılığını ve performansını artırmaya destek olabilir. Ayrıca, uygun diyet ve egzersiz ile birlikte kullanıldığında kilo vermede etkili olduğu bilinmektedir.1 Yapılan araştırmalar, L-karnitinin oksijen tüketimini artırdığını, egzersiz sonrası iyileşme sürecini hızlandırdığını, kas yaralanmalarını ve ağrıları hafiflettiğini ve yağ yakımını önemli ölçüde artırdığını göstermektedir.1

Referans: 1. Fielding R, et al. l-Carnitine Supplementation in Recovery after Exercise. Nutrients. 2018 Mar; 10(3): 349.

Milk Thistle (Silymarin)

Milk Thistle (Silymarin)

Deve dikeni bitkisinin tohumundan elde edilen silymarin ya da milk thistle; karaciğer koruyucu ve yenileyici özelliği ile çok eski zamanlardan beri bilinmekte ve siroz, hepatit gibi çeşitli karaciğer hastalıkların tedavisinde kullanılmaktadır. Ayrıca toksin ve mantar zehirlenmeleri, yılan sokması, böcek ısırıklarının tedavisinde yaklaşık 2000 yıldan beri kullanılmaktadır.1 Güçlü bir antioksidandır. Antioksidan etkisi, birçok kanser tipinin yayılmasını azaltabileceğini düşündürmektedir. Toksik etki ile bozulmuş immün sistemini düzenler. Antienflamatuar, antiapoptotik, antikarsinojenik, antiviral, antifibrotik ve antianjiojenik özellikleri bildirilmiştir. Melanoma (cilt kaneri) hücrelerinde ultraviyole uygulamasına karşı koruyucu etkisi vardır. Prostat kanserinde iyileşmeye katkı sağladığı tespit edilmiştir.

Referans: 1. Kocaman N, et al. Hepatoprotektif bir ajan: Silymarin. Fırat Tıp Dergisi. 2015, Cilt 20, Sayı 3: 128-132.

Hamilelik

Hamilelik

Anne karnındaki beslenmenin etkilerinin yetişkinlik çağı hastalıklarının gelişimindeki rolü kanıtlanmıştır.1 Bu yüzden gebelikte beslenme oldukça önemli bir konudur. Anemi, yani kansızlık, anne adaylarının en sıklıkla yaşadığı sorunlardandır.1 Biotin özellikle hamileler için önemli olan kırmızı kan hücrelerin yapımına yardımcı olur.2 Gebelikte Omega-3 yağ asidinin içerdiği dokosahekzaenoik asit (DHA) alınması fetusun ve emzirilen bebeklerin normal beyin ile göz gelişimine katkıda bulunur.”3 Folik asit takviyesi gebe kadınların alması mutlaka önerilir. Çünkü düşük folat düzeyi, fetüsün gelişiminde nöral tüp kusurlarıi çin bir risk faktörüdür. Gebelikten en az 1 ay önce başlanır ve 3 ay sonrasına kadar takviye olarak günlük 400 µg folik asit alınırsa fayda sağlar.3

Referanslar: 1. Besin destekleri kullanılmalı mı? https://sbu.saglik.gov.tr/Ekutuphane/kitaplar/B%2015.pdf. Son erişim tarihi: Ekim 2019. 2. Vitaminler. http://www.ctf.edu.tr/stek/pdfs/11/1103ga.pdf. Son erişim tarihi: Ekim 2019. 3. Beslenme beyanları ve beyan koşulları. http://www.mevzuat.gov.tr/MevzuatMetin/yonetmelik/7.5.23281-Ek.docx. Son erişim tarihi: Ekim 2019.

Coenzyme-Q 10

Coenzyme-Q 10

Koenzim Q10(CoQ10) ; her hücrede bulunabilen, yağda çözünen, vitamin benzeri bir bileşiktir1 ve önemli bir antioksidandır.1 Fibromiyalji, Diyabet, Nörodejeneratif hastalıklar, Mitokondriyel hastalıklar, Kas hastalıkları, Kalp yetmezliği dolaşımda düşük düzeyde CoQ10 ile ilişkilendirilmiştir.1,2 Ayrıca CoQ10’nin migren profilaksisinde de etkili olduğunu gösteren çalışmalar vardır.3

Referanslar: 1. Ercan P, et al. Koenzim Q10’un beslenme ve sağlık açısından önemi ve biyoyararlılığı. TÜBAV Bilim dergisi. 2010, Cilt:3, Sayı:2, Sayfa:192-200 2. Gürkan AS, et al. Coenzyme Q 10. J. Fac. Pharm, Ankara 34 (2) 129 - 154 , 2005. 3. https://www.migrainetrust.org/living-with-migraine/treatments/supplements-and-herbs/. Son erişim tarihi: 16. 9. 2019.

Ginseng

Ginseng

Panax ya da Kore ginsengi olarak da bilinen bu bitki türü, özellikle koruyucu ve destekleyici tıp alanında yüz yıllardır kullanılmaktadır. Kişinin biyolojik, kimyasal ya da fiziksel strese karşı uyum sağlamasını sağlayan, direncini arttıran, mental ve fiziksel çalışma kapasitesini yükselten bu tip bitkiler «adaptojen» olarak bilinir. Ginseng önemli bir adaptojenlerdendir. Bağışıklık sistemini güçlendirmeye yönelik kullanılmaktadır. Güçlü bir antioksidandır. Yorgunluk, bitkinlik, konsantrasyon bozukluğu gibi durumlarda kullanılabilir. Bu özellik sayesinde egzersiz sürelerini uzatabilmektedir. Erkek üreme sistemini güçlendirici etkisi vardır. Erektil fonksiyon bozukluğunda etkili olduğu saptanmıştır. Karaciğer üzerinde koruyucu etkileri olduğu gözlenmiştir. Yaşam süresini artırdığı, yaşlılık semptomlarında destekleyici olduğu bilinmektedir.

Referans: 1. http://e-kutuphane.teb.org.tr/pdf/eczaciodasiyayinlari/ila_habr-subt09/8.pdf. Son erişim tarihi: Ekim 2019.

DAHA FAZLA

2019693-EIP471-Dynavit23