Pestisitler Nedir ve Neden Önemlidir?

Pestisit kelimesi çoğu zaman “tarım ilacı” ile eş anlamlı kullanılır. Ancak aslında daha geniştir. Evlerde ya da şehirlerde kullanılan fare, sivrisinek veya hamamböceği ilaçları da pestisit grubuna girer. Yani sadece tarımda değil, zararlıları ve hastalık taşıyıcıları kontrol etmek için farklı alanlarda da kullanılır.

Tarımda kullanılan pestisitlere “bitki koruma ürünleri” denir. Bunlar sayesinde sebze ve meyveler hastalanmaz, böcekler tarafından zarar görmez ve soframıza sağlıklı ulaşır. Bitki koruma ürünleri arasında şunlar bulunur:

• Herbisitler: Yabani otları yok eden ilaçlar
• Fungisitler: Küf ve mantar hastalıklarına karşı kullanılan ilaçlar
• İnsektisitler: Böcekleri yok eden ilaçlar
• Akarisitler: Akar ve mite gibi küçük zararlılara karşı ilaçlar

Bitki gelişim düzenleyiciler ve kovucular: Bitkilerin büyümesini düzenleyen veya zararlıları uzak tutan ürünler

Bu ürünlerin içinde mutlaka bir aktif madde bulunur. Bu madde bir kimyasal olabilir, bazen de bir bakteri veya virüs gibi mikroorganizmalardan oluşabilir.

EFSA’nın Rolü

Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi (EFSA), bu maddelerin güvenli olup olmadığını inceleyen bağımsız bir kurumdur. Yaptıkları incelemelerle şu konularda Avrupa Birliği’ne bilimsel tavsiyeler sunarlar:

• Hangi maddelerin kullanılmasına izin verileceği
• Gıda ve yemlerde bulunabilecek maksimum kalıntı miktarının (MRL) ne olacağı

Bir aktif madde kullanılmadan önce uzun bir değerlendirme sürecinden geçer. EFSA bu süreci diğer Avrupa ülkeleriyle birlikte yürütür. İncelemelerde şu sorulara bakılır:

• İnsan sağlığına zarar verebilir mi?
• İçme suyuna, gıdaya veya hayvan yemine karışabilir mi?
• Doğaya ve faydalı böceklere (örneğin arılara) olumsuz etkisi var mı?

AB’deki Kurallar

• Avrupa Birliği’nde pestisitler sıkı kurallarla denetlenir.
• Onay almayan ürünler satılamaz.
• Her ülke kendi topraklarında kullanılacak ürünlere ruhsat vermekle sorumludur.

Gıdalarda pestisit kalıntıları için yasal sınırlar vardır. Bu sınırlar (MRL) aşılırsa ürün pazara giremez. MRL değerleri, hem yerli hem de ithal ürünler için geçerlidir. Böylece Avrupa’ya gelen gıdalar da aynı güvenlik testinden geçer.

Güncel Çalışmalar

Yakın zamanda EFSA ve diğer Avrupa kurumları, bazı mantar ilaçlarının (örneğin tarımda sık kullanılan “azol” grubu) insan sağlığı için kullanılan ilaçların etkisini azaltabileceğini ortaya koydu. Yani pestisitlerin sadece tarımda değil, tıpta da dolaylı etkileri olabileceği araştırılıyor.

• Pestisitler zararlıları yok etmek için kullanılan ürünlerdir.
• Tarımda kullanılanlarına “bitki koruma ürünleri” denir.
• EFSA, bu ürünlerin güvenli olup olmadığını bilimsel olarak değerlendirir.
• Avrupa Birliği’nde satılabilmesi için ürünlerin onay alması şarttır.
• Gıdalarda pestisit kalıntıları için “MRL” adı verilen sınırlar vardır ve bunlar halk sağlığını korumak için belirlenir.

Kısacası, pestisitler tarımda önemli bir araçtır ama insan sağlığını ve çevreyi korumak için Avrupa’da çok sıkı kurallarla kontrol altında tutulur.

Referanslar

• ‘https://www.efsa.europa.eu/en/topics/topic/pesticides’