Demir Hakkında Bilmeniz Gerekenler

Demir, vücutta bulunan temel minerallerden biridir. Besinler yoluyla alınır ve farklı dokularda çeşitli biyolojik süreçlere katılır. Demir, gıdalarda hem demir ve hem olmayan demir olmak üzere iki ana formda bulunur. Hem demir çoğunlukla hayvansal kaynaklı besinlerle, hem olmayan demir ise hem bitkisel hem de hayvansal kaynaklı besinlerle ilişkilidir. Vücuda alınan demirin kullanımı; besinin türü, demirin formu, öğünün içeriği ve bireysel faktörlere göre değişebilir.

Bu sayfamızda, demir minerali hakkında merak ettiklerinizi bulabilirsiniz.

Demir Nedir?

Demir, insan vücudunda eser miktarda bulunan bir mineraldir. Besinlerle alınan demir, sindirim sisteminde emildikten sonra kanda taşınır ve farklı dokularda kullanılır. Vücutta bulunan demirin önemli bir bölümü hemoglobin yapısıyla ilişkilidir. Bunun dışında bazı enzimlerin ve hücresel süreçlerin yapısında da demir yer alabilir. Demirin vücuttaki miktarı ve dağılımı; beslenme düzeni, yaş, cinsiyet ve fizyolojik dönemler gibi faktörlere göre farklılık gösterebilir.

Demir Ne İşe Yarar?

Demir, vücutta farklı metabolik süreçlerde görev alan minerallerden biridir. Normal enerji oluşum metabolizmasına katkıda bulunur. Kırmızı kan hücrelerinin ve hemoglobinin normal oluşumuna katkı sağlar. Vücutta normal oksijen taşınmasına ve bağışıklık sisteminin normal fonksiyonuna katkıda bulunur. Yorgunluk ve bitkinliğin azalmasında rol oynar. Demirin hücre bölünmesi sürecinde de görevi vardır.

Besinlerle alınan demirin emilimi çoğunlukla ince bağırsağın ilk bölümlerinde gerçekleşir. Hem demir ve hem olmayan demir vücutta farklı yollarla emilir. Hem olmayan demirin emilimi öğünün içeriğinden daha fazla etkilenebilir. Emilim sonrasında demir, kandaki taşıyıcı proteinler aracılığıyla farklı dokulara taşınır veya vücuttaki depolama mekanizmaları içinde tutulur.

Günlük Demir İhtiyacı Ne Kadardır?

NIH tarafından belirtilen referans değerlere göre 19-50 yaş arası yetişkin erkekler için günlük demir alımı 8 mg, aynı yaş grubundaki yetişkin kadınlar için 18 mg’dır. 51 yaş ve üzerindeki yetişkin kadınlar ve erkekler için günlük referans miktar 8 mg olarak belirtilir. Hamilelik döneminde 27 mg, emzirme döneminde ise yaşa göre 9-10 mg aralığı referans alınır. Çocuklarda günlük demir ihtiyacı yaşa göre değişir: 1-3 yaş için 7 mg, 4-8 yaş için 10 mg, 9-13 yaş için 8 mg, 14-18 yaş arası erkekler için 11 mg, aynı yaş grubundaki kız çocukları için 15 mg’dır. Bu değerler genel nüfus için oluşturulan günlük alım referanslarıdır.

*Bu sayfadaki bilgiler doktor tavsiyesi yerine geçmez. Sağlığınız için, lütfen doktorunuza danışınız.

Doğal Demir Kaynakları Nelerdir?

Demir doğal olarak hem hayvansal hem de bitkisel kaynaklı besinlerde bulunabilir. Başlıca demir kaynakları şunlardır:

• Kırmızı et
• Karaciğer ve sakatatlar
• Tavuk ve hindi gibi kümes hayvanları
• Balık
• Deniz ürünleri
• Yumurta
• Kuru baklagiller
• Mercimek
• Nohut
• Fasulye
• Ispanak ve koyu yeşil yapraklı sebzeler
• Kabak çekirdeği
• Susam
• Kuruyemişler
• Tam tahıllar

Besinlerdeki demir miktarı ve vücut tarafından kullanılabilirliği; demirin formuna, besinin türüne, porsiyon miktarına ve öğünün genel içeriğine göre değişebilir.

Kaynaklar

https://efsa.onlinelibrary.wiley.com/doi/10.2903/j.efsa.2015.4254

https://ods.od.nih.gov/factsheets/Iron-HealthProfessional/

https://ods.od.nih.gov/factsheets/Iron-Consumer/